1. Zemin etüdü ve proje
Kazık tasarımı sondaj ve laboratuvar sonuçlarına dayanır. Etüt, hangi derinlikte hangi zeminin bulunduğunu, yeraltı su seviyesini ve kayaya ulaşılıp ulaşılmadığını gösterir. Kazık çapı, boyu ve adedi bu verilerle statik hesaba girer. Etüt olmadan kazık tasarlanmaz.
Kontrol noktası: Sondaj derinliği kazık boyundan fazla olmalı, kazık uç kotunun altında da zemin bilinmelidir.
2. Saha hazırlığı
Makinenin ve vincin devrilmeden çalışabilmesi için sağlam ve düz bir platform hazırlanır. Kazık merkezleri aplikasyonla sahaya işlenir. Delgiden çıkan zeminin ve çamurun depolanacağı alan, beton mikserlerinin giriş çıkışı ve donatı kafeslerinin bekleyeceği yer planlanır.
Kontrol noktası: Platform makine ağırlığını taşımalı, eksenler projedeki koordinatlarla örtüşmelidir.
3. Kılavuz ve kılıf
Kuyunun üst kısmında zemin gevşekse göçmeyi önlemek için çelik kılıf (casing) çakılır ya da döndürülerek indirilir. Kılıf aynı zamanda delgiyi doğru merkezde başlatır.
Kontrol noktası: Kılıfın düşeyliği ve merkezi, delgi öncesinde ölçülür.
4. Delgi
Fore kazık makinesi, zemine göre değişen uçlarla kuyuyu açar. Burgu kil ve kumda, kova gevşek ve kaba zeminde, karot ucu ise kayada kullanılır. Makinenin kulesi düşeydir ve kazı derinliği kelly çubuğu üzerinden ölçülür. Kuyudan çıkan zemin gözlenir ve zemin etüdüyle karşılaştırılır.
Kontrol noktası: Düşeylik, çap ve derinlik sürekli izlenir. Beklenmeyen bir zemin çıkarsa tasarım mühendisine haber verilir.
5. Kuyu cidarının korunması
Su alan ya da göçebilen zeminde kuyuyu açık tutmanın iki yolu vardır: kılıfı derinleştirmek ya da bentonit çamuruyla kuyuyu doldurmak. Çamur, kuyu cidarına yaptığı basınçla zeminin göçmesini engeller.
Kontrol noktası: Çamurun yoğunluğu, viskozitesi, kum oranı ve pH değeri düzenli ölçülür. Bu değerler şartnamede verilen sınırların içinde kalmalıdır.
6. Kuyu dibi temizliği
Delgi bittiğinde kuyunun dibinde gevşek malzeme birikir. Bu malzeme kazığın uç taşımasını azaltır. Temizlik için özel temizleme kovası kullanılır ya da çamur sirkülasyonuyla malzeme kuyudan çıkarılır.
Kontrol noktası: Dip kotu ölçülür. Temizlik sonrası çökelme için beklenen süre aşılmaz.
7. Donatı kafesinin indirilmesi
Donatı kafesi sahada ya da atölyede hazırlanır. Boyuna donatılar ve sarılı etriyeler projeye göre bağlanır. Kafes, vinçle kuyuya indirilir. Pas payını sağlamak için kafesin çevresine ayırıcılar (distans) yerleştirilir.
Kontrol noktası: Donatı çapı, adedi ve etriye aralığı kontrol edilir. Kafes kuyuda ortalanmalı ve beton sırasında kaymamalıdır.
8. Tremi ile betonlama
Beton, kuyu dibine kadar uzanan tremi borusuyla yukarı doğru doldurulur. Dökümün başında boru içine bir tapa konur, böylece ilk beton su ya da çamurla karışmaz. Boru ucu her zaman betonun içinde kalır ve boru yavaş yavaş yukarı çekilir. Beton akıcı kıvamda olmalı ve ayrışmamalıdır.
Kontrol noktası: Dökülen beton hacmi, kuyu hacmiyle karşılaştırılır. Boru ucunun beton içindeki gömülü boyu her aşamada izlenir. Beton numunesi alınır ve çökme ölçülür.
9. Baş kesimi ve kalite kontrol
Kazık başındaki zayıf beton, çamurla karışmış üst kısım kesilir ve donatı açığa çıkarılır. Daha sonra seçilen kazıklarda bütünlük testi (sonik ya da PIT) ve statik yükleme deneyi yapılır.
Kontrol noktası: Test sonuçları projedeki kriterleri sağlamalıdır. Sağlamıyorsa onarım ya da ek kazık kararı mühendis tarafından verilir.
Sık görülen imalat hataları
| Hata | Nedeni | Nasıl önlenir |
|---|---|---|
| Kazıkta daralma | Yumuşak zeminde beton basıncı yetersiz, kılıf erken çekildi | Beton seviyesini izlemek, kılıfı doğru zamanda çekmek |
| Beton ayrışması | Tremi borusu betondan çıktı ya da beton fazla sulu | Boru ucunu betonda tutmak, kıvamı kontrol etmek |
| Zayıf uç | Kuyu dibi temizlenmedi | Beton öncesi dip kotunu ölçmek ve temizlemek |
| Donatı kayması | Ayırıcı yok ya da kafes sallandı | Ayırıcı kullanmak, kafesi sabitlemek |
| Kuyu çökmesi | Su basıncı ya da gevşek zemin | Kılıfı derinleştirmek, bentonit kullanmak |
Kullanılan ekipman
Fore kazık imalatında fore kazık makinesi, vinç, tremi borusu, kılıf çakma ya da döndürme ekipmanı, çamur pompası ve beton mikserleri çalışır. Makine seçimi çapa, derinliğe ve zemine göre yapılır. Ayrıntı için fore kazık makinesi sayfasına bakabilirsiniz.
Genel anlatım için ana rehbere, fore kazık nedir sayfasına dönebilirsiniz.

