İksa, derin kazılarda kazı duvarının göçmesini ve çevredeki yapıların, yolların ve altyapının zarar görmesini önleyen geçici veya kalıcı destek sistemidir. En yaygın çözümler fore kazıklı iksa, ankrajlı iksa ve zemin çivili (şev) iksadır; yeraltı suyu varsa jet grout ile sızdırmazlık sağlanır. Sistem; kazı derinliği, zemin, yeraltı suyu ve komşu yapılara göre geoteknik projeyle seçilir.
İksa neden gerekir?
Derin bir kazıda zemin, yanlardan içeriye doğru hareket etmek ister. İksa bu hareketi tutar. İksa yapılmazsa komşu yapının temeli oturabilir, yol çökebilir ya da kazı duvarı göçebilir. İksa aynı zamanda kazı içinde çalışan insanların güvenliği için zorunludur. Bodrumlu binalar, otoparklar, metro istasyonları ve sanayi yapılarının kazılarında iksa projesi ruhsat sürecinin de bir parçasıdır.
İksa çeşitleri
| Sistem | Nasıl çalışır | Ne zaman uygun |
|---|---|---|
| Fore kazıklı iksa | Yan yana, aralıklı veya kesişen fore kazıklarla duvar kurulur, başlık kirişiyle bağlanır | Derin kazı, bitişik yapı, titreşim sınırı |
| Ankrajlı iksa | Perde, zemine öngermeli ankrajlarla geriye bağlanır | Derin kazıda ince perde ve payandasız, açık çalışma alanı |
| Zemin çivili iksa | Şev, delinip enjeksiyonla sabitlenen çubuklar ve püskürtme betonla güçlendirilir | Kohezyonlu zemin, düşük yeraltı suyu, orta derinlik |
| Payandalı iksa | Perde, kazı içinden çelik payandalarla desteklenir | Dar kazılar, ankrajın komşu parsele girmesinin istenmediği durumlar |
| Şev ve püskürtme beton | Kazı eğimli şev olarak açılır, yüzeyi korunur | Geniş alan, sığ kazı |
Fore kazıklı iksa: aralıklı, teğet ve sekant perde
| Perde tipi | Kazık dizilimi | Su geçirimsizlik | Kullanım |
|---|---|---|---|
| Aralıklı (seyrek) | Kazıklar arasında boşluk bırakılır | Yok | Kohezyonlu, susuz zeminler |
| Teğet | Kazıklar birbirine değecek şekilde | Sınırlı | Az sulu zeminler; aralar jet grout ile kapatılabilir |
| Kesişen (sekant) | Donatısız ve donatılı kazıklar birbirini keser | Yüksek | Yüksek yeraltı suyu, kıyı ve dolgu alanları |
Kazık başları betonarme başlık kirişiyle birbirine bağlanır. Kazı derinleştikçe perde sıra sıra ankrajlarla veya payandalarla desteklenir. Fore kazığın kendisi için fore kazık rehberine bakın.
Ankrajlı iksa
Öngermeli ankraj, kazı perdesini arkadaki sağlam zemine bağlar. Böylece kazı içinde payanda gerekmez, çalışma alanı açık kalır ve perde daha ince tasarlanabilir. Her ankraj TS EN 1537’ye göre kabul deneyiyle kontrol edilir. Ankraj boyu ve açısı, kök bölgesi kayma yüzeyinin gerisinde kalacak şekilde belirlenir. Ayrıntılar ankraj rehberinde.
Zemin çivili iksa
Kazı kademeler halinde ilerlerken her kademede çubuklar (çiviler) delinip enjeksiyonla zemine sabitlenir, yüzey çelik hasırlı püskürtme betonla kaplanır. Öngermesizdir; zemin hareket ettikçe yük alır. Kohezyonlu ve yeraltı suyu düşük zeminlerde ekonomik bir çözümdür.
Yeraltı suyu varsa
Yeraltı suyu yüksekse kazı tabanına ve perde aralarından su gelebilir. Bu durumda kesişen kazık perdesi yapılır ya da kazıklar arası jet grout kolonlarıyla kapatılır; gerekirse kazı tabanında jet grout tıkacı oluşturulur. Su kontrolü, iksa tasarımının ayrılmaz parçasıdır.
Kazı derinliğine göre seçim
| Kazı derinliği | Sık kullanılan çözüm |
|---|---|
| Sığ (yaklaşık 3–4 m’ye kadar) | Şev, zemin çivisi veya konsol fore kazık perde |
| Orta (yaklaşık 4–10 m) | Fore kazık perde + 1–2 sıra ankraj veya zemin çivili iksa |
| Derin (10 m üzeri) | Fore kazık veya sekant perde + çok sıralı ankraj ya da payanda |
Aralıklar genel yönlendirmedir; karar zemin etüdü, komşu yapı durumu ve geoteknik projeyle verilir.
Kazı sırasında izleme
Derin kazılarda perdenin ve komşu yapıların hareketi aletsel gözlemle takip edilir: perde tepesinde ve komşu yapılarda topografik ölçümler, gerekirse inklinometre ile perde deformasyonu ölçülür. Ölçümler proje sınır değerleriyle karşılaştırılır; beklenmeyen bir hareket erken fark edilerek önlem alınır.
İksa ve ankraj referanslarımız
| Proje | İl | Uygulama | Çap / ankraj | Yıl |
|---|---|---|---|---|
| Ham Petrol Depolama Tankları Projesi İksa Duvar Ankraj Gabion Duvar | İzmir | Enjeksiyon İşleri | Ø10 | 2024–2026 |
| Yalçınkaya İnşaat’a Ait Fore Kazık ve Zemin İyileştirme İşleri | Yalova | DSM-İksa-Fore Kazık İşleri | Ø65 / Ø80 | 2024–2026 |
| Çavuşoğlu Group – Fore Kazık ve Ankraj Uygulaması | Yalova | Fore Kazık ve Ankraj Uygulaması | Ø60 / Ø80 / Ø100 · 3×0,6″ halatlı ankraj | 2025–2026 |
| Sinan Marangoz- Ankrajlı İksa Yapım işi | Yalova | Ankrajlı İksa Yapım işi | Ø65 · 3×0,6″ halatlı ankraj | 2026 |
| İl Özel İdare | Yalova | İksa İmalatı | Ø100 | 2025 |
| İl Özel İdare | Yalova | Ankraj İmalatı | 4×0,6″ halatlı ankraj | 2025 |
| İbrahim Reçber-Ankrajlı İksa Uygulaması | Yalova | Ankrajlı İksa Uygulaması | Ø65 · 3×0,6″ halatlı ankraj | 2025 |
| Manisa Noran Fore Kazık, Zemin İyileştirme ve Güçlendirme İşleri | Manisa | Fore Kazık, Ankraj,Jet Grout İşleri | Ø60 / Ø80 / Ø100 | 2025 |
| Kestel Kent Meydanı Zemin İyileştirme | Bursa | İksa Uygulaması | Ø80 | 2022 |
| Kestel Kent Meydanı Zemin İyileştirme | Bursa | Ankraj Uygulaması | 3×0,6″ halatlı ankraj | 2022 |
| Yalova Group Fore Kazık İşleri | Yalova | Fore Kazık ve Ankraj İşleri | Ø80 / Ø100 · 3×0,6″ halatlı ankraj | 2022 |
| Kadıköy Uzmanlar Koleji | İstanbul | İksa ve Ankraj | – | – |
Tüm projelerimiz referanslar sayfasında. Kazı projeniz için bize ulaşın: 0532 165 77 81.

